Zoekresultaat

HOMEBASE: een veilige haven voor jongeren!

HOMEBASE: een veilige haven voor jongeren!

Hoe houd je contact met jongeren vanaf 12 jaar? Hoe zorg je ervoor dat ieder kind een talent kan ontwikkelen? En hoe zorg je er voor dat kinderen voorbereid zijn op risico’s die zij in het leven gaan tegenkomen? Deze en meer van deze belangrijke vragen houden de gemeente Capelle aan den IJssel en haar maatschappelijke partners al een tijd bezig. De gemeente besteedt steeds meer aandacht aan een veelzijdige opvoed- en opgroeiomgeving waarin kinderen en jongeren veilig en met perspectief kunnen opgroeien. Zo’n preventieve omgeving voorkomt dat ogenschijnlijk alledaagse problemen van jongeren escaleren tot (ernstig) problematisch gedrag.

Deze vraag daagde ons, Sportief Capelle, uit om eens te kijken naar de mogelijkheden van sport en bewegen binnen het sociale domein, specifiek naar de mogelijkheden in het kader van vroegsignalering bij jongeren vanaf 12 jaar. Maar hoe kun je preventief en signalerend aanwezig zijn om onwenselijk en negatief gedrag te voorkomen?

Huidige situatie

De meerwaarde van sport en bewegen, en in zijn algemeenheid vrijetijdsbesteding, wordt steeds duidelijker. Door (wetenschappelijk) onderzoek wordt steeds meer bewezen dat zinvolle vrijetijdsbesteding  effectief is en daarmee wordt de kracht hiervan binnen het sociale domein steeds meer erkend. Ook binnen de projecten van Sportief Capelle is deze maatschappelijke meerwaarde van groot belang bij het ontwikkelen en uitvoeren van projecten.

 

Stadsmarinier Jan Peter de Vreede onderstreept de kracht van sport voor de jeugd: ‘De meerwaarde van sport en bewegen blijkt ook uit onderzoek. Kwetsbare jongeren die wél sporten zitten bijvoorbeeld beduidend beter in hun vel en ze gedragen zich socialer. Bovendien zijn ze beter in staat tegenslagen te verwerken en komen ze op school beter uit de verf dan niet sportende kwetsbare jongeren.’

 

Voor de doelgroep kinderen tot 12 jaar worden in de kwetsbare wijken elke week sportactiviteiten georganiseerd door Sport & Beweegcoaches van Sportief Capelle, de Wijksport. Hier staat het sporten en bewegen, het samen spelen en het maken van plezier centraal. Op de achtergrond biedt het de sport- en beweegcoaches de mogelijkheid om de kinderen in beeld te krijgen en te houden door het wekelijkse contact, de vroegsignalering. Door de natuurlijke relatie en de wekelijkse ontmoeting ontstaat er een vertrouwensband met de kinderen.

 

Deze, zo belangrijke, band vervalt echter als de kinderen naar de middelbare school gaan. Ze komen minder op de pleintjes, zijn meer stad georiënteerd, krijgen andere vrienden en krijgen te maken met andere activiteiten binnen de vrije tijd, zoals huiswerk. Daarnaast vallen de vaste vrijetijdsactiviteiten vaak weg of veranderen deze gezien er in veel activiteiten een knip wordt gemaakt tussen 12- en 12+. De bekende veilige wereld met de bekende beschermende factoren vallen weg.

Dit life event, de overgang van primair onderwijs naar voortgezet onderwijs, is voor veel jongeren een zeer belangrijk moment in hun leven, echt een stap in een nieuwe wereld. Met alle uitdagingen en risico’s die mogelijk op hun pad komen.

 

Voor Sportief Capelle verdwijnen de kinderen hierbij letterlijk van de radar. De goede banden vallen weg daar de wekelijkse ontmoeting niet meer plaatsvindt. Ook voor jongeren zijn we niet meer bereikbaar gezien er geen programmering meer is vanuit de organisatie. Voor de jongeren een gemis aangezien zijn of haar leven verandert. Sandy den Haan, adviseur vanuit Veelzijdig Veilig voor dit programma, geeft aan: ‘een kritiek moment om de banden met jongeren te verliezen, juist nu veel verandert in de leefwereld van de jongeren. Ze worden meer op zichzelf aangewezen, er liggen ineens nieuwe verwachtingen, sociale relaties veranderen. Je moet je plekje ineens weer veroveren in een nieuwe setting. Dit brengt onzekerheid en kwetsbaarheid met zich mee. Daarbij komt dat de vertrouwde gezichten en safe persons wegvallen. Juist nu heeft de jongere behoefte aan positieve stimulans, verbinding, vertrouwen van mensen om hem of haar heen. Iedere jongere wil het gevoel hebben dat ze gezien worden en ontwikkelen zich door menselijk contact. Het is aan ons om deze interactie zo positief mogelijk te maken om ze weerbaar en veerkrachtig te maken.


Maar hoe kunnen we deze jongeren vanaf 12 jaar nu in beeld houden, begeleiden en in een positieve sfeer laten opgroeien?

Inspiratie uit IJsland 

In oktober 2018 lazen we een artikel over het project Youth in Iceland en dat inspireerde ons. De essentie van dit model is het creëren van een gezonde omgeving waarin jongeren kunnen opgroeien. De wetenschappelijk onderbouwde risico verhogende en beschermende factoren zijn in het IJslandse model grofweg op te delen in vier domeinen of omgevingen:

  • familie factoren
  • effect van de peer-groep (vrienden en leeftijdsgenoten)
  • school
  • vrijetijdsbesteding

Sinds de introductie van het programma, 20 jaar geleden, is het middelengebruik onder IJslandse jeugd sterk gedaald en behoren zij tot de minst gebruikende jongeren in Europa. Belangrijk element in het project is het voorkomen van verveling, het zorgen van aanbod voor een zinvolle vrije tijdsbesteding. Dat element, het toegankelijk maken van een zinvolle vrijetijdsbesteding, zodat ze op een positieve manier worden uitgedaagd en het inzetten op het vroegtijdig signaleren van zorg, is de kern van het project HOMEBASE.

Sport en cultuur als veilige thuishaven: HOMEBASE!

Sportief Capelle is in oktober 2018 gestart met de voorbereiding van het project door contact te leggen met het onderwijs en belangrijke maatschappelijke partners zoals de Stichting Welzijn Capelle (SWC). Samen is gebouwd aan het project door: ontmoeting, vertrouwen opbouwen, opleiding en afstemming.

 

In de week van 14 oktober is dan daadwerkelijk de aftrap op de drie voortgezet onderwijsinstellingen binnen Capelle aan den IJssel. HOMEBASE is gericht op het creëren van zinvolle vrijetijdsbesteding door en voor jongeren vanaf 12 jaar, begeleid door mensen die ze kennen en vertrouwen en op een plek waar ze zich veilig voelen. Een thuishonk!

 

In de aanpak dienen de beschermende factoren in het opgroeien en opvoeden van jeugdigen van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) als uitgangspunt. Deze ‘top tien’ is gebaseerd op theorie en onderzoek naar factoren die bijdragen aan een positieve ontwikkeling van jeugd en interventies die daarop gericht zijn. Sport, bewegen en cultuur is intrinsiek positief gemotiveerd en zal de meeste jongeren om die reden positief raken en motiveren. Je wilt samen iets bereiken, iets leren, iets opbouwen, vertrouwen in elkaar hebben. Daarnaast is het een manier om verbondenheid te voelen, betrokkenheid te bewerkstelligen, mee te mogen doen en toegang te krijgen tot voorzieningen. Allemaal belangrijke ontwikkelpunten in het leven van een jongvolwassene. Daarnaast wil je vooral ook met elkaar leuke activiteiten ondernemen, lekker iets maken, lekker sporten of genieten van muziek.

 

Door wekelijkse activiteiten en ontmoetingen binnen een veilige setting, blijven de jongeren in beeld, er blijft wederzijds persoonlijk contact. De sport- en beweegcoach en de jongerenwerkers zijn daarmee vindbaar en toegankelijk voor de jongeren. ‘Het is bekend dat mensen eerder om hulp vragen wanneer zij (de weg naar) professionals kennen, eerder contact met hen hebben gehad (‘al is het maar een praatje’) en de persoon toegankelijk en bereikbaar is. Uitgangspunt is dat wij er altijd zijn! Wij staan altijd voor ze klaar! Want iedereen wil gezien worden!’, aldus Lian Witteveen, directeur van Sportief Capelle.

Vroegsignalering

‘Preventie is voorkomen dat er problemen ontstaan door van tevoren in te grijpen. Preventie is het geheel van doelbewuste initiatieven die anticiperen op risicofactoren (= handelen voordat het probleem ontstaat) en ageren wanneer eerste signalen zich ontwikkelen en de problematiek aan het ontstaan is’, schrijft Wikipedia. Binnen het programma HOMEBASE anticiperen we op de risicofactoren door juist in te zetten op de beschermende factoren. Het versterken van de weerbaarheid, veerkracht en zelfstandigheid van jongeren als bescherming tegen alle risico’s die nu eenmaal op hun pad komen.

 

Door de nauwe samenwerking tussen de sport- en beweegcoaches, de jongerenwerkers en de ondersteuningscoördinatoren van de scholen is er een werkmethodiek ontwikkelt waarin iedereen een plaats heeft in de keten, zijn de taken en rollen goed afgestemd en is er een natuurlijke lijn in de signalering vormgegeven. Met als doel om eventuele problemen en knelpunten vroegtijdig te signaleren, deze signalen op te pakken en daarmee mogelijk beroep op zwaardere zorg en ondersteuning te voorkomen.

Learning on the job

HOMEBASE is geen vaststaand plan, het beoogt een vorm van ‘lerend beleid’, ‘trial and error’. Activiteiten en aanpak zullen steeds moeten worden geëvalueerd met de deelnemers en de betrokken partijen en zullen zo nodig steeds worden bijgesteld. Dit aan de hand van ervaringen en het delen en uitwisselen daarvan. We gaan ontdekken waar knelpunten liggen in de samenwerking en proberen iedereen voortdurend te betrekken. Lerend beleid is nooit ‘af’. Eigenlijk wat geldt voor de jongeren in deze fase van hun leven, gaat ook op voor dit traject. In de week van 14 oktober gaan de eerste activiteiten van start. Vanuit daar zetten we in op bouwen op basis van vertrouwen en versterken zonder te beperken. Door sport, bewegen en cultuur, door zinvolle vrijetijdsbesteding! Want Bewegen Loont, Altijd!